Kort antwoord: verlaagt gebruik je in de tegenwoordige tijd (hij verlaagt de prijs, jij verlaagt het volume). Verlaagd is het voltooid deelwoord en gebruik je na hebben, zijn of worden, en als bijvoeglijk naamwoord (de prijs is verlaagd, een verlaagd plafond). De stam is verlaag; die eindigt op een g, en die letter zit niet in 't kofschip, dus krijgt het voltooid deelwoord een -d.
De regel in twee stappen
Stap één: bepaal welke vorm je nodig hebt.
- Gebeurt het nu? Dan is het tegenwoordige tijd: verlaagt.
- Is het af of gebeurt het aan iets? Dan is het voltooid deelwoord: verlaagd.
Stap twee: bij de tegenwoordige tijd geldt stam + t bij hij, zij, het, u en jij (behalve bij inversie). Bij het voltooid deelwoord geldt ge- + stam + d of t, waarbij 't kofschip bepaalt welke van de twee. De stam van verlagen is verlaag, met een g op het eind. De g staat niet in 't kofschip (t, k, f, s, ch, p), dus wordt het een d.
Let op: bij werkwoorden met het voorvoegsel ver- valt het ge- weg. Het is dus verlaagd, niet geverlaagd.
Voorbeelden met verlaagt
- De gemeente verlaagt de maximumsnelheid naar 30 kilometer per uur.
- Als je de temperatuur verlaagt, bespaar je energie.
- Verlaagt hij de huur nu wel of niet?
Voorbeelden met verlaagd
- De rente is dit kwartaal verlaagd.
- Ze hebben het tarief met tien procent verlaagd.
- In de badkamer zit een verlaagd plafond.
- Het risico wordt daarmee aanzienlijk verlaagd.
Twijfeltruc: vervang door een ander werkwoord
Vervang verlagen door een werkwoord waarbij je het verschil wél hoort, bijvoorbeeld maken of bakken. Zeg je "hij maakt" of "hij heeft gemaakt"? Bij "hij maakt" hoor je duidelijk een t en weet je dat je in de tegenwoordige tijd zit: dan is het verlaagt. Bij "hij heeft gemaakt" zit je bij het voltooid deelwoord: dan is het verlaagd.
Een tweede controle: staat er een vorm van hebben, zijn of worden vlakbij? Dan is het bijna altijd het deelwoord met een d.
Waarom hoor je het verschil niet
In het Nederlands wordt een d aan het einde van een woord uitgesproken als een t. Dat heet eindklankverscherping. Verlaagt en verlaagd klinken daardoor identiek, terwijl ze grammaticaal iets heel anders zijn. Precies daarom is dit een van de vaakst gemaakte spelfouten in zakelijke teksten.
Naslag
De officiële spelling staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal, beter bekend als het Groene Boekje. Uitleg over werkwoordspelling en 't kofschip vind je bij het Taalunie Taaladvies en bij Onze Taal. Een algemene toelichting op de regel staat ook op Wikipedia.
